Zmiany w Kodeksie pracy dla rodziców – obowiązują od 26 kwietnia 2023 r.
Dodatkowe 5 dni urlopu, wyższy zasiłek macierzyński, dłuższy urlop rodzicielski, elastyczny czas pracy dla rodziców… Te zmiany miały wejść w życie 1 sierpnia 2022 r., ale – jak to mówią – co się odwlecze, to nie uciecze. Nowelizacja Kodeksu pracy weszła w życie 26 kwietnia 2023 r., więc work-life balance nie zależy już tylko od nas samych, ale też od przepisów. Sprawdź, co zmieniło się w Kodeksie pracy i jakie obowiązki mają dziś pracodawcy.
Wpis zaktualizowany 16.10.2026 r. – treść uwzględnia przepisy obowiązujące od 26.04.2023 r.
- Dłuższy urlop rodzicielski
- Wyższy zasiłek macierzyński
- Nowy urlop – urlop opiekuńczy
- Zwolnienie z pracy z powodu działania siły wyższej
- Elastyczna organizacja pracy dla rodziców dzieci do 8 lat
- Wymagana zgoda pracownika
- Jaki jest cel modyfikacji Kodeksu pracy?
- Nowelizacja Kodeksu pracy a pracodawca
- Z jakimi trudnościami mierzy się pracodawca po nowelizacji Kodeksu pracy?
Polska była zobowiązana, aby z początkiem sierpnia 2022 r. wdrożyć dwie dyrektywy unijne – dyrektywę w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy oraz tzw. dyrektywę rodzicielską. Nie udało się zrobić tego na czas, ale planowane modyfikacje nie zostały odrzucone, a jedynie odłożone. Ostatecznie wprowadziła je ustawa z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 641), która weszła w życie 26 kwietnia 2023 r. Sprawdźmy, jakie zmiany w prawie pracy dotyczą rodziców.
Dłuższy urlop rodzicielski
Urlop rodzicielski wydłużono z 32 tygodni (w przypadku urodzenia jednego dziecka) i 34 tygodni (w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie) do 41 i 43 tygodni.
UWAGA: Każdy z rodziców ma wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, których nie można przenieść na drugiego rodzica.
Zmiana ma na celu zmobilizować ojców do korzystania z urlopów rodzicielskich.
UWAGA: Od 19 marca 2025 r. rodzicom wcześniaków oraz noworodków wymagających hospitalizacji po porodzie przysługuje dodatkowo uzupełniający urlop macierzyński – nawet do 15 tygodni, w zależności od tygodnia ciąży, masy urodzeniowej i czasu pobytu dziecka w szpitalu.
Wyższy zasiłek macierzyński
Przed nowelizacją zasiłek za większą część urlopu rodzicielskiego wynosił 60% podstawy wymiaru. Po zmianach zasiłek macierzyński wynosi:
- 100% podstawy wymiaru za okres urlopu macierzyńskiego i 70% za okres urlopu rodzicielskiego,
- albo 81,5% przez cały okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego – jeśli w ciągu 21 dni po porodzie zostanie złożony wniosek o zasiłek za oba urlopy w pełnym wymiarze.
UWAGA: Za 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługujących drugiemu rodzicowi zasiłek zawsze wynosi 70% – niezależnie od tego, kiedy złożono wniosek.
Nowy urlop – urlop opiekuńczy
W każdym roku kalendarzowym pracownikowi przysługuje dodatkowe 5 dni urlopu. To urlop bezpłatny, udzielany na wniosek pracownika w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie, która wymaga ich z poważnych względów medycznych. Może to być członek rodziny – syn, córka, matka, ojciec lub małżonek – albo osoba zamieszkująca w tym samym gospodarstwie domowym, np. partner. Wniosek (w postaci papierowej lub elektronicznej) pracownik składa nie później niż dzień przed rozpoczęciem urlopu. Urlop można wykorzystać jednorazowo lub w częściach.
UWAGA: Dni wykorzystane w ramach tego bezpłatnego urlopu wliczają się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Zwolnienie z pracy z powodu działania siły wyższej
Pracownik ma do dyspozycji dodatkowe dwa dni lub 16 godzin w roku kalendarzowym na zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej – w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeśli niezbędna jest jego natychmiastowa obecność. Wniosek można złożyć najpóźniej w dniu korzystania ze zwolnienia. Za czas zwolnienia pracownik zachowuje prawo do 50% wynagrodzenia.
Elastyczna organizacja pracy dla rodziców dzieci do 8 lat
Pracownik wychowujący dziecko do 8 roku życia może złożyć wniosek o elastyczną organizację pracy – np. pracę zdalną, ruchomy lub indywidualny rozkład czasu pracy, skrócony tydzień pracy, pracę weekendową albo obniżony wymiar czasu pracy. Wniosek składa się w postaci papierowej lub elektronicznej, co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem. Pracodawca ma 7 dni od otrzymania wniosku, aby poinformować pracownika – w postaci papierowej lub elektronicznej – o uwzględnieniu wniosku, o przyczynie odmowy albo o innym możliwym terminie.
Wymagana zgoda pracownika
Przed nowelizacją pracodawca nie mógł bez zgody pracownika, który jest rodzicem dziecka do 4 roku życia, zlecić mu pracy w nocy, w godzinach nadliczbowych ani w systemie przerywanego czasu pracy, ani delegować go poza stałe miejsce pracy. Nowelizacja przesunęła górną granicę wieku dziecka do 8 roku życia.
Jaki jest cel modyfikacji Kodeksu pracy?
Zmiany w Kodeksie pracy mają ułatwić rodzicom małych dzieci poruszanie się na rynku pracy, zwiększyć aktywność zawodową młodych (i nie tylko ;)) matek oraz ułatwić rodzicom dzielenie się opieką nad dziećmi i zadbanie o własny work-life-balance.
Nowelizacja Kodeksu pracy a pracodawca
Od kilku lat obserwujemy w Polsce rozwijanie się rynku pracownika, a pracodawcy (zwłaszcza właściciele małych i średnich firm) mierzą się z kolejnymi wyzwaniami rzucanymi im szybciej niż kolejne teorie na temat powodu kiepskiej kondycji wody polskich rzek. Nowelizacja Kodeksu pracy dała pracownikom nowe przywileje, jeszcze bardziej wzmacniając ich pozycję.
Z jakimi trudnościami mierzy się pracodawca po nowelizacji Kodeksu pracy?
Dłuższy urlop rodzicielski i nowe dni wolne – urlop opiekuńczy oraz zwolnienie z powodu siły wyższej, o które pracownik może poprosić niemal z dnia na dzień – utrudniają planowanie urlopów i organizację pracy firmy. Zwłaszcza, jeśli do tej pory preferowaliście planowanie dni wolnych z dużym wyprzedzeniem.
Na wniosek o elastyczną organizację pracy trzeba odpowiedzieć w ciągu 7 dni, a odmowę uzasadnić. To sprawia, że pracodawca ma nie tylko więcej obowiązków, lecz także przyglądamy mu się bardziej.
Dlatego warto wyposażyć się w narzędzie, które ułatwi codzienną pracę firmy. Zapewni Tobie stały i natychmiastowy dostęp do potrzebnych danych.
Obsługa wniosków urlopowych
Wybierając oprogramowanie do organizacji codziennej pracy Twojej i Twoich pracowników, warto sięgnąć po narzędzie, które poza obsługą sprzedaży, zamówień, produkcji czy obsługiwanych umów, pozwoli także na obsługę wniosków urlopowych. Elektroniczne procesowanie tychże jest i szybsze, i bardziej ekologiczne niż obsługa tradycyjnych wniosków w wersji papierowej.
Obsługa elastycznego czasu pracy pracowników
Jeśli Twoi pracownicy mają różne grafiki i elastyczny czas pracy, w firmowym oprogramowaniu warto obsługiwać grafiki pracy. mpFirma pozwala na zaplanowanie domyślnego planu tygodniowego oraz wyjątków. Świetnie sprawdzi się w przypadku pracowników świadczących pracę w trybie zdalnym lub hybrydowym.
Dokumenty i załączniki
Ze względu na możliwość składania przez pracowników wniosków, np. związanych z elastyczną organizacją pracy, niezbędne jest znalezienie odpowiedniego miejsca lub narzędzia, w którym takie dokumenty oraz odpowiedzi na nie można przechowywać. mpFirma z bazą danych bsxCloud pozwoli wszelkie dokumenty przechowywać bezpiecznie, trwale oraz zgodnie z wymogami RODO.
Przywileje pracowników oznaczają często więcej pracy administracyjno-kadrowej pracodawców, na szczęście w dobie elektronicznego zarządzania firmą z poziomu aplikacji mobilnych i przeglądarkowych te najmniej lubiane odcienie prowadzenia biznesu można oswoić. Chcesz wiedzieć, jak ułatwić sobie codzienne prowadzenie firmy? Skontaktuj się z nami.
Wpis ma charakter informacyjny. Po poradę prawną lub księgową udaj się do swojego prawnika/ biura rachunkowego.